Nieuws

De media als schandpaal


De voormalige Belgische Eerste minister Elio di Rupo.

De media als schandpaal – Hoe de media helden maken en ze genadeloos ook kraken.

WILLY VAN DAMME’S WEBLOG – TERUGBLIK – 7 november 2012 – Voor de mediamensen die dit lezen, u bent gewaarschuwd want dit is voor u geen prettig verhaal. Uiteraard staan er dagelijks in de kranten prachtige en zeer boeiende artikels en vervult de pers niet zelden een maatschappelijk positieve rol. Daaraan kan men niet twijfelen. Deze tekst gaat echter over de uitwassen. En die zijn er zeer veel en stellen de media bij nogal wat mensen terecht in een slecht daglicht.

Met mijn 61 jaar en 34 jaar werk voor de media heb ik al wat mediawaters doorzwommen en pakken ervaring opgedaan. En als journalist die zich vooral specialiseerde in dossiers ervoer ik steeds weer hoe die media in die dossiers bijna steevast de bal missloegen.

In het beste geval kopieerde men mijn verhalen met daarbij soms de nodige grove fouten. Zo werd recent in een verslag van Belga over de dood van Superclubstichter Maurice De Prins Thyl Gheyselinck, de vroegere baas van de Kempense Steenkoolmijnen, omschreven als een CD&V-politicus. Wat hij natuurlijk nooit geweest is.

De lichtzinnigheid waarmee bepaalde journalisten en media de dagelijkse realiteit benaderen is gewoon schokkend te noemen. De boodschap lijkt te zijn: zorg dat het papier bedrukt raakt, de rest telt niet. Dat er daarbij met de waarheid en de feiten een loopje genomen wordt neemt men erbij. Dat men voor de betrokkenen soms geen enkel respect heeft is dan ook het logisch gevolg. Wie trekt het zich ook aan? Waar moeit die buitenstaander zich mee?

Dominique Strauss-Kahn

En de verhalen waarbij de media mensen keihard onderuit halen zijn legio. Het misschien wel meest schokkende verhaal van het voorbije jaar is zeker dat van Dominique Strauss-Kahn, de Franse politicus en gewezen baas van het Internationaal Monetair Fonds.

Deze werd op 14 mei 2011 in New York gearresteerd op verdenking van het verkrachten van een hotelmeid. En daar schoten de media, incluis de vermeende kwaliteitspers, wereldwijd in actie. Typerend is een vrije tribune van Marc Hooghe in De Morgen van 19 mei 2011 waarin die zonder schroom stelt:

“De feiten tegen Dominique Strauss-Kahn zijn zeker nog niet bewezen, maar nu al valt op dat zijn gedrag ook wordt vergoelijkt. De man heeft blijkbaar een stevig libido en Franse politici hebben nu eenmaal vaak minnaars en maîtresses. Maar vergeten we dan niet dat het hier vooral om bruut geweld gaat?”

Bruut geweld? Typisch Frans? Iedereen die wat van verkrachtingsverhalen kent weet dat men er altijd zeer voorzichtig moet mee zijn. Zeker als het een politiek machtig figuur betreft die over duizend-en-een vijanden beschikt. Maar hier was geen enkele terughoudendheid merkbaar.

Meer dan een jaar lang jaagde de media man op als ware het een soort everzwijn, een wild dier. Genadeloos. Zelfs een seksueel avontuurtje met enkele prostituees was topnieuws. Niemand die zich vragen stelde waarom er nu plots al die nooit bewezen klachten kwamen.

Maar dat de man op dit ogenblik in Frankrijk wordt verdacht van valsheid in geschrifte in zijn hoedanigheid van baas van het IMF is voor geen enkele krant hier nieuws. Het betreft hier het goedkeuren door het IMF van de begrotings- en schuldcijfers van de Republiek Congo (Brazzaville) zodat dit land een schuldherschikking kreeg en de regering terug kan potverteren.

Elio di Rupo

Een ander voorbeeld van kruisiging door de media en dichter bij huis was dan dat van Elio di Rupo als de pedofiel. Het begon op 16 november 1996 met het verhaal over toenmalig vicepremier Elio di Rupo welke door de kranten De Standaard en het Nieuwsblad eerst nog anoniem maar prominent op de voorpagina werd gebracht.

Herman De Croo

Herman De Croo (Open VLD) moest zo nodig op de VRT Tv de naam van Elio di Rupo (PS) door de modder sleuren door hem te noemen als een van pedofilie verdachte politicus. Zijn zoon zit nu in zijn regering.

Daarbij zeggend dat het een topminister betreft die door het gerecht genoemd werd als een pedofiel. Het was de tijd van Marc Dutroux en een zwaardere beschuldiging kon toen niet gedaan worden.

En kijk zondag 17 november kwam dan de liberale oppositieleider Herman De Croo op TV de wereld vertellen dat het hier di Rupo betrof. Gelukkig ontdekte men al de dag nadien dat het allemaal nep was en gebaseerd op het verhaal van een fantast en voor diefstal veroordeelde Olivier Trusgnach.

Mogelijks was het dossier in elkaar gestoken om de centrumlinkse regering te doen vallen en te vervangen door een met de liberalen. Het Nieuwsblad verontschuldigde zich lang nadien, De Standaard met hoofdredacteur Dirk Achten weigerde want hij was zich van geen fout bewust.

Dat dit verhaal Di Rupo bijna tot zelfmoord bracht was hier amper een probleem. Dirk Achten werd nadien door de liberaal Karel De Gucht aan de top van Buitenlandse Zaken geplaatst.

Syrië

Een ander voorbeeld is dat van Syrië waar op 11 januari van dit jaar een groep journalisten waaronder Jens Franssen en Rudi Vranckx van de VRT in de stad Homs met obussen beschoten werden. Met de dood van de Franse journalist Gilles Jacquier tot gevolg.

Eens terug thuis is het voor die journalisten duidelijk dat het Syrische leger de dader is. “Die rebellen hebben immers zo geen wapens”, opperde een Nederlandse fotograaf uit dat team op de NOS. En ook Jens Franssen en Rudi Vranckx van de VRT wezen op TV in die richting.

Zo vonden ze het uitermate verdacht dat de Palestijns-Libanese non Agnès-Mariam niet mee naar Homs was gegaan. Deze had hun reis mogelijk gemaakt en bleef die dag achter in Damascus. Zij moest, aldus hun merkwaardige redenering, blijkbaar vermoedelijk geweten hebben wat er in Homs ging gebeuren. Medeplichtig aan moord met voorbedachten rade dus.

Als nadien de Arabische Liga en het Franse gerecht in totaal drie rapporten maken over die aanslag wijzen zij alle drie in de richting van de rebellen als daders. Komt de versie van Franssen en Vranckx uitgebreid in onze media, die officiële rapporten nooit. Zelfs nog dit najaar zal Vranckx in Villa Vanthilt het regeringsleger blijven beschuldigen. Dit terwijl die rapporten toen al lang gekend waren.

Kloosterzuster Agnés-Mariam

Voor Jens Franssen en Rudi Vranckx was het gedrag van zuster Agnès-Mariam verdacht en kon zij wel eens betrokken geweest zijn bij de dodelijke aanlag op hun team van journalisten. Een team dat zij geholpen had bij het bemachtigen van een visum om Syrië als journalist te bezoeken.

Publieke verontschuldigingen voor Agnès-Mariam of het Syrische leger zijn er nooit gekomen. Regel dan al eens een reis voor de media en dan krijg je van hen als bedanking de beschuldiging dat je medeplichtig bent aan moord met voorbedachten rade.

Mooi is anders. Maar ja voor die journalisten waren de rebellen de goeden en de anderen de slechten en dus hoefde al die discussie over ‘who dun it’ niet meer. Barbertje zal hoe dan ook hangen!

Superclub

Een vierde voorbeeld betreft mij persoonlijk en gebeurde toen ik voor het weekblad Trends onderzoek deed in de zaak Superclub. Een dossier waar de krant De Financieel-Economische Tijd toen een heel andere visie op nahield.

“Verdachten vragen samenvoeging met dossiers Thibaut en Van Damme” kopte hun journalist René De Witte in de krant breed op 29 augustus 2000. “Werd Van Damme door de raadkamer toch verwezen naar de correctionele rechtbank”, wist de man te melden.

Niets van aan, want de raadkamer, en erna de KIB, had de zaak naar de prullenmand verwezen. Het verhaal was geplaatst op basis van een brief die vol fouten stond, zelfs mijn naam was fout.

Niemand had de moeite genomen om die brief na te trekken, naar de rechtbank te bellen, of een betrokken advocaat, mijzelf of de redactie te raadplegen. Gewoon een brief toegestopt door een man die nadien in eerste aanleg vier jaar celstraf kreeg was voldoende.

De zaak kwam voor op wat toen de Raad voor Deontologie heette en die vond dat, aangezien er door de krant een recht op antwoord was geplaatst, er geen fouten waren gemaakt. Controle van het bronmateriaal en woord en wederwoord – heilige principes – waren plots niet meer nodig. Hup vuilbak ermee.

René De Witte en De Financieel Economische Tijd over Willy Van

Op 29 augustus 2000 had journalist René De Witte bij De Financieel-Economische Tijd een primeur om U tegen te zeggen. En gelukkig dat men op de redactie met dit leuk nieuwtje was.

Tegen dit advies van die Raad ging ik op 25 mei 2001 per aangetekend schrijven in beroep. Ik wacht nog steeds op een uitspraak, meer dan elf jaar later. Deze ging snel komen stelde Pol Deltour, secretaris van de persbond, tegen mij toen telefonisch.

Helden

Maar de media kraken niet alleen genadeloos mensen, ze creëren ook helden. Want er moeten in deze wereld toch ook wel goeden zijn, mensen die vechten tegen de slechteriken.

Typerend is de wijze waarop men in onze media organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch aanpakt. Het zijn de goeden aan wier woorden men niet moet twijfelen.

Toen een lezer zich recent bij De Standaard boos maakte over deze eenzijdige berichtgeving over het bloedbad in het Syrische Houla trok ombudsman Tom Naegels op onderzoek.

De Frankfurter Algemeine Zeitung had immers naar die rebellen gewezen als daders terwijl Jorn De Cock, correspondent voor de krant in Libanon, en Human Rights Watch met zekerheid naar het Syrische leger wezen.

En dus nam Tom Naegels contact op met Jorn De Cock en die sprak met Human Rights Watch en die bevestigden hun versie en zo was de kous af. Einde discussie en die andere versie van de feiten hoefde niet in de krant te komen. Erg simpel.

Hoewel er intern en bij kenners van die organisaties als Amnesty International soms bikkelharde kritiek op hun vermeende partijdigheid te horen is mag men in onze media niet twijfelen aan hun verhalen. Ze zijn heilig en hun versie van de feiten zijn als pauselijke dogma’s.

Aubin Heyndrickx

Het misschien wel schokkendste verhaal qua heiligverklaring ooit door de media gebracht is dat van de gewezen Gentse professor in de toxicologie Aubin Heyndrickx. Deze had zich in de zeventigerjaren opgewerkt tot zowat de enige ‘wetenschapper’ die regelmatig op TV en radio en in de kranten kwam met zijn kritiek rond milieurampen en dergelijke.

In 1983 begaf hij zich daarbij ook op het terrein van de vermeende chemische en biologische oorlogvoering in Zuidoost-Azië. Toen een regio waarin ik mij als journalist specialiseerde.

Bleek aldra dat de man gewoon onzin zat te verkopen. Wat later ook werd bewezen toen hij tijdens een door hem georganiseerd wetenschappelijk congres door alle aanwezige wetenschappers, militairen en diplomaten werd uitgelachen en uitgejouwd. Behalve in onze media waar ze hem de dag nadien ongehinderd ophemelden.

Lode Bostoen, toen hoofdredacteur van De Standaard, schrijft mij op 23 augustus 1983 zelfs stellende dat hij mijn lezersbrief over zijn beweringen niet opneemt:

“omdat de opmerkingen die u maakt met te veel farizeïsme kwade trouw veronderstellen bij prof Heyndrickx.”

Heyndrickx werd nadien tweemaal correctioneel gestraft. Hij werd daarbij aan de Gentse Universiteit zelfs ontslagen en verloor ook zijn titel van professor. Iets unieks in de universitaire geschiedenis van dit land.

De schandpaal

Wat is nu de reden voor de soms schandelijke wijze waarop de media met mensen omgaan? Vooreerst is daar het beroep zelf. Journalisten zijn in wezen eenzaten die als een jager op het nieuws afgaan, en diegene welke, zoals dat de jager past, de vetste buit binnenbrengt is ook de beste journalist.

Journalisten zijn rivalen van elkaar en onderlinge solidariteit is in dit milieu dan ook soms moeilijk te vinden. Mensen zijn prooien en wie de ‘lekkerste’ verhalen binnenbrengt is op de redactie de koning, de ster. Sociaal voelen is dan ook een kenmerk dat vreemd is aan vele journalisten.

Bovendien is ook het krantenlandschap de voorbije decennia sterk gewijzigd. Voorheen waren kranten de spreekbuizen van de grote  sociaaleconomische en politieke belangengroepen.

Volksgazet en de Vooruit waren van de BSP, Het Volk van het ACW en Het Laatste Nieuws van de liberalen. Dat is niet meer zo en de media zijn, behoudens de VRT, in handen van vier zuiver commerciële groepen die al jaren tegen elkaar een strijd op leven en dood voeren. Genadeloos.

En gebleken is dat sensatie, bloed en tranen soms extra kranten doet verkopen. Niets beter voor de oplage als de dood van koning Boudewijn, de arrestatie en ontsnapping van Marc Dutroux of… de pedofiliezaak tegen Elio di Rupo.

Kranten willen schreeuwerige titels die uitblinken in simplisme en zwart/wit-denken. Ze vervangen in wezen de schandpaal uit de middeleeuwen. Nu worden mensen niet meer vastgebonden aan een paal met daarna dan pakken modder, neen, nu is er de krant.

Liefst dagelijks hebben onze kranten iemand om op die schandpaal te plaatsen. De week nadien is hij dan wel vergeten, maar geen zorg, de krant kon zijn oplage nog maar eens opdrijven. Of ze hoopten er toch op. En bovendien is die slechterik van vorige week al vervangen door een nieuwe smeerlap, de recentste verpersoonlijking van het kwaad.

Vooringenomenheid

Een andere factor die hier een belangrijke rol speelt is het niet zelden groot gebrek aan kritisch denken en vooringenomenheid. Typerend was de recente opmerking van een ander VRT-journalist die mailde dat men moet oppassen met Russische bronnen want die zijn Russisch, vertrouwen moest men dan volgens hem wel hebben in media als de BBC.

Dat de BBC World Service qua financiering geheel afhangt van het Britse Foreign and Commonwealth Office – het ministerie van Buitenlandse Zaken dus – was hem daarbij blijkbaar geheel ontgaan.

Alsof de Britse regering een zender gaat financieren die tegen haar belangen ingaat. En alsof het niet de essentie van goede journalistiek is om een brede waaier van bronnen te raadplegen. Met alleen CNN, Reuters, The Economist en de BBC te raadplegen zal men bijvoorbeeld de oorlog om Syrië heus niet begrijpen hoor.

De meeste journalisten zitten vast in de cultuur waarin zijn opgroeiden. En dat is het westen die zich moet verzetten tegen de andere staten die het westen uitriep tot de vijand. En zo kregen wij in onze kranten probleemloos een vanuit Israël verspreid indianenverhaal welke stelde dat joden in Iran allen een gele ster zouden moeten gaan dragen. Zoals onder Hitler dus.

Roept de EU en de VS een land uit tot misdadig dan krijgen we pakken informatie over die staat allemaal vooraf klaar gemaakt door de VS en de EU. Controle van de feiten is dan uit den boze. En trouwens, niet-westerse nieuwsbronnen zijn al bij voorbaat verdacht. Dus, vuilbak ermee.

Journalisten zijn in wezen ook conformisten die zich hoeden om tegen de stroom in te rooien. Ze zijn in loondienst en kunnen ook elk ogenblik ontslagen worden. Dan kritisch zijn over het beleid en ingaan tegen de visie van de hoofdredactie is voor hen hetzelfde als zelfmoord plegen. Ze zullen het zelden of nooit doen. Kritische zin is dus te mijden en veelal onvindbaar.

Het overnemen van persberichten

Toen Jacques Monsieur, de Belgische wapenhandelaar en spion, op 28 augustus 2009 door de VS werd opgepakt op verdenking van een poging om aan Iran wapens te verkopen maakte het Amerikaanse ministerie van Justitie een persbericht met hun versie over de zaak.

Jacques Monsieur - Gevangenis Alabama VS -300x375

Toen de VS Jacques Monsieur oppakte verspreidde het Amerikaanse ministerie van Justitie een persbericht dat nadien bijna letterlijk door alle kranten werd overgenomen. Of hoe de Amerikaanse minister van Justitie voor alle kranten werkt.

Wereldwijd ging dat persbericht rond en in het westen was dat bericht ook bijna exact het verhaal zoals het in de krant verscheen. Met andere woorden: de Amerikaanse minister van Justitie schreef het krantenartikel, en dit wereldwijd.

Enig onderzoek naar de feiten, de waarheid was er nergens bij. Alleen in België waren er wat opmerkingen. Mede een gevolg van vooral mijn optreden in de zaak. Het verhaal verscheen in tientallen kranten in de VS met steeds dezelfde inhoud. Een inhoud die achteraf trouwens fout bleek.

Dat men zonder enige controle zomaar persberichten overneemt bleek ook uit het Tv-programma Basta die onbestaande verhalen als persbericht rondstuurde die ook steevast in de kranten raakten. Dit fenomeen wordt mede veroorzaakt door de toenemende werkdruk.

Steeds minder journalisten moeten steeds meer papier volschrijven en hebben dus in veel gevallen alleen nog tijd voor wat heet: copy & paste. Waardoor PR-bureaus en marketeers meer en meer de inhoud van de media bepalen.

Manipulaties

En daar komen wij bij nog een ander probleem. Veel dossiers waarbij bepaalde personen in de media aan de schandpaal komen te staan zijn het werk van bepaalde individuen die naar een krant of journalist stappen. Men wil om zakelijke, persoonlijke of politieke reden met iemand afrekenen en dus gaat men op stap met een ‘verhaal’.

En veel journalisten zullen dat gretig aannemen want het zijn jagers en hier komt de buit zich zelfs gewoon aanbieden. Wat wil een journalist nog meer. Zich vragen stellen zal er dan zelden bij zijn. Toch niet in de krant.

Waarom die persoon naar de krant stapte bijvoorbeeld? En is die man dan zelf wel bonafide? Het hoort niet, en men zal de bron zelfs nog in bescherming nemen. De gevallen hiervan zijn legio.

De wijze waarop bijvoorbeeld wijlen Walter De Bock – nochtans in veel opzichten een dapper en uitstekende journalist – in het dossier van baron de Bonvoisin gebruikt werd is een goed voorbeeld.

Albert Raes, de vroegere chef van de Staatsveiligheid, en toenmalig minister Philippe Moureaux prepareren een dossier over de man, een politieke rivaal, en sluizen dat door naar De Bock die het prominent brengt. Zich blijkbaar niet afvragend of hij niet werd misbruikt.

Hetzelfde met het verhaal over de toen vanuit Oostende werkende Russische luchtbevrachter Victor Bout dat toenmalig wapenhandelonderzoeker Johan Peleman eveneens aan Walter De Bock bezorgde. Ook hier was er een zeer hoog sprookjesgehalte. Maar geen zorg. De buit is binnen, en jager slaagde in zijn opdracht. Hem wacht roem!

Conclusie

Als conclusie mag men dan ook zeggen dat het probleem van het gebruik van de schandpaal, in het Engels trial by media, zeer ernstig is. Het verhaal van de sensatiekrant News of the World en de onderzoekscommissie Levenson in het Verenigd Koninkrijk toont dat perfect aan.

Om reden van zuiver winstbejag of omdat ze voor eigenaar Rupert Murdoch in de weg liepen werden mensen door News of the World mentaal kapot gemaakt. De menselijke schade die door de media wordt aangebracht is dan ook soms enorm. Het is een al jaren gekend fenomeen dat met de regelmaat van de tijd terug in de belangstelling komt.

De geschiedenis toont echter dat dit nooit adequaat opgelost geraakt. Steeds weer hervalt de pers in ditzelfde heuvel. Op pagina 1 mijnheer X zonder echte bewijzen op de schandpaal zien verschijnen en dan op pagina 3 het verhaal van trial by media. Het kan, elke dag.

De reden waarom het niet opgelost raakt en men steeds hervalt, is feitelijk simpel en is nauw verbonden met de natuur van het journalistiek bedrijf en de maatschappelijke context. Het heeft te maken met de typische journalistieke cultuur en de maatschappelijke structuur waar een individu in wezen van geen tel is.

Kranten zijn simpelweg commerciële ondernemingen die eerst en vooral winst moeten maken en waarbij men pas daarna denkt aan de inhoud. Een inhoud die zo conformistisch mogelijk moet zijn. Met andere woorden het probleem kan onder de huidige omstandigheden niet opgelost geraken.

Alleen enkele individuele journalisten zullen af en toe tegen die stroom op roeien. Het zijn de witte raven.

Willy Van Damme.

Tekst gemaakt naar aanleiding van een debat dat morgen woensdag 7 november tussen 13 en 14 uur plaats heeft op de Boekenbeurs in Antwerpen in de Oranje zaal. Het is een organisatie van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten, http://www.vvoj.nl . Deelnemers zijn journalisten Vasco van der Boon, Willy Van Damme, onderzoekster Anne de Groot en jurist Leo Neels. 

Bron: Willy Van Damme’s Weblog.

Reacties

2 gedachtes over “De media als schandpaal

  1. Dit is op poldergriet herblogd.

    Geplaatst door poldergriet | 31 oktober 2014, 09:52
  2. Goed dit aan de orde te stellen. Zonder afhankelijke journalistiek is democratie een farce. Zou MWS misschien ook voor de bezoekers van de site voorbeelden kunnen putten uit de volgende documentaires.

    M.n. hoe in de mediacratie waarin we tegenwoordig leven politiek wordt bedreven, en ‘nieuws’ gefabriceerd, door reclame- en PR-bureaus en lobby firma’s in te schakelen om de publieke opinie te masseren.
    To Sell A War – Gulf War Propaganda:

    War by Deception 2011 The shadow government and shadow economy :

    Weapons of Mass Deception:

    Of deze. Bij de opkomst van Obama werden we overspoeld met Journaal beelden en commentaren. Alsof de Messias was teruggekeerd. Change. Alles zou hij even fixen.

    Zoveel jaar later – wat is er eigenlijk van terecht gekomen? Heel veel werklozen. Niet minder, maar meer oorlog. Obscene rijkdom geschoven naar 0.001% van de bevolking.
    Henry Makow, Zwitser, Jood, Canadees – journalist en onderzoekers heeft Obama een onder de loep genomen: http://politicalvelcraft.org/2013/04/06/obama-hitler-from-no-where-thats-how-rothschild-likes-it/

    Gezien de invloed van Barry Soetoro op de hele wereld zou iedereen het werk van Makow beter eens nauwkeurig doorlezen.

    Geplaatst door Hans Groen | 4 november 2014, 17:56

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Facebook

Twitter

Archief

%d bloggers op de volgende wijze: